چیرۆکا حەژێکرنێ د ناڤبەرا (أجا و سلمى) دا:
ل گورەی ئەفسانەیێن کەڤنێن عەرەبی (بەری ئیسلامێ)، أجا گەنجەک بوو و سلمى کچکەک بوو، بەرامبەر ئێک حەژێکرنەکا گەلەک مەزن هەبوو. عادات و یاسایێن عەشیرەتا گەلەک یێن دژوار و ڕەقن؛ دەما مالباتێن وان رازی نەبن شوی ب ئێک بکەن و ئێکودوو ببینن.نهێنییا چیایان و ڕاڤەکرنا جوغرافی:
ل دەڤەرا حائێل ل سعودیە، دوو چیایێن گەلەک مەزن هەنه؛ ئێک ژ وان ب ناڤێ (أجا)یە و ئێک ژی ب ناڤێ (سلمى)یە. د ڤی دەقیدا ب ئاوایەکێ ئەدەبی و ئاست بەرز هاتیە بەحسکرن:دووراتی (مەسافە): چیایێ أجا ١٠٠ کم درێژە و چیایێ سلمى ٦٠ کم ژێ دوورە. ئاخفتن دبێژیت ئەڤ دووراتییا جۆغرافی نیشانا وێ چەندێیە کو چەندین سەدە ب سەر ڤێ چیرۆکێ دا دەرباز بووینە و هەتا نوکە چیایان ئەڤ حەژێکرنە د دلێ خۆ دا پاراستییه.
واتایا کوور: حەژێکرنا وان وەک ڤان دوو چیایان یا قایم و نەمرە. چەند دەم دەرباز ببیت، سەرهاتیا وان وەک بێهنەکا خۆش د دیرۆکێ دا ماییە.
کورتییا ئاخفتنێ
ل بنەرەت دا، ئەڤە چیرۆکەکا حەژێکرنا راستەقینە و ب ئێشە. چونکی وان نەشیا د ژیانێ دا بگەهنە ئێک، خەلکێ دەڤەرێ بۆ رێزگرتن و نەمرکرنا وێ حەژێکرنێ، ناڤێ ڤان دوو چیایێن مەزن کرینە أجا و سلمى.مخابن، تا سێدارەدان و مرنێ ژی ل سەر ڤێ حەژێکرنێ مان و نەگەهشتنە ئێک.
د ئەفسانەیا کەڤنا عەرەبی دا، بەردەوامییا چیرۆکێ گەلەک یا خەمگینە
دەما جڤاکی و مالباتێن وان ب تەمامی رێک ل بەر وان گرتی و نەهێلای بگەهنە ئێک، (أجا و سلمى) دگەل ڕامکەرا وێ کو ناڤێ وێ العوجاء بوو، پێکڤە چاڤپێکەفتنەکا دزی و نهێنی کر و ڕەڤین. بەلێ کەسۆکارێن وێ پێ حەسیان و دویڤچۆنا وان کر.ل سەر بلندترین چیای، درندەهانە أجا کەتە دەستێن وان و هاتە کوشتن (کو پاشێ ناڤێ وی چیایی کرە چیایێ أجا).
پاشێ د هەمان دەم دا سلمى ژی ل سەر چیایەکێ دی هاتە کوشتن (کو ناڤێ وی ژی بوو چیایێ سلمى).
لەورا د مێژوو و ئەدەبێ عەرەبی دا، ئەڤ دوو چیایە ببوونە هێمایێ حەژێکرنا هەتا مرنێ و وەفادارییا بێ سنوور کو ئەگەر د ژیانێ دا نەگەهشتبنە ئێک ژی، ناڤێن وان بۆ هەتا هەتایێ ل تەنشت ئێک مانە نەمر.
- جهێ کوشتنا وان: ل ئێک جهـ نەهاتنە کوشتن. (أجا) ل سەر زنجیرە چیایەکێ هاتە کوشتن و (سلمى) ژی ل سەر زنجیرە چیایەکێ دی هاتە کوشتن کو دوور بوو ژێ.
- دووراتی و مەسافە: چیایێ أجا خۆ ب درێژاهییا نزیکی ١٠٠ کم دکێشیت، و چیایێ سلمى ژی ب دووراتییا نزیکی ٦٠ کیلۆمەترا دکەڤیتە بەرامبەر وی.
بۆ رێزگرتن ژ وەفادارییا وان، خەلکێ دەڤەرێ ناڤێ ڤان دوو خۆشتڤیان ب دوو چیایێن مەزن ل دەڤەرا حائێل ل سعودیە نەمر کر.
نوکە د ناڤبەرا چیایێ أجا و چیایێ سلمى دا رێیا ترۆمبێلێ نزیکی ١١٠ تا ١١٥ کیلۆمەتڕان درێژە، و ب ترۆمبێلێ نزیکی ١ سەعەت و ٣٠ خولەکان (نێزیکی ٩٠ خولەکان) دکێشیت. دوو چیا بەراورد ب ئێک راوەستیاینە وەکی وەفاداریەک بۆ ڤیانەکا نەمر کو تا نوکە ناڤێ وان ل بیابانێ یێ دیارە.
و سەرهاتییا وان هۆسا ب هێز کر کو چ جار ناهێتە ژبیرکرن و تا هەتایێ ل بیرا خەلکی پێ بینیت.
نڤیسین: رێژین عیماد عبداللە