رێکێن بجهئینان و دوماهیئینانا پرۆژەی: شیانێن سەرەکی بۆ سەرکەفتنێ

هەر پرۆژەکێ سەرکەفتی ل سەر بنەمایێ چار قۆناغێن سەرەکی دهێتە ئاڤاکرن: دەستپێکرن، پلاندانان، بجهئینان، و دوماهیئینان. د دەمەکێ دا کو پلاندانان پرۆژەی ئامادە دکەت، کارێ ڕاستەقینە وی دەمی ڕوی ددەت دەمێ تو کاران بجهـ دئینی و ب فەرمی دگەهیە هێلا دوماهیێ. چ پرۆژێ تە بۆ ئاهەنگەکا جڤاکی بیت تو ڕێکبێخی، یان تایبەتمەندیەکا نوی یا بەرنامەیەکێ (سۆفتوێر) بەلاڤ بکەی، یان ژی کارەکێ ئاڤاکرنێ بڕێڤەببەی، تێگەهشتن د چەوانیا رێکخستنا هەر دوو قۆناغێن دوماهیێ دا گەلەک یا گرنگە. ئەڤە ژی ڕێبەرەکە بۆ رێڤەبەرێن پرۆژەیان دا کو بجهئینان و دوماهیئینانا پرۆژەی ب دروستی برێڤەبچیت.

قوناغا بجهئینانا پرۆژەی

بجهئینان قۆناغا جێبەجێکرنێ یە. ئەڤە ئەو دەمە کو تیمێ تە، کو دهێتە پێناسەکرن وەکو کۆمەکا کەسان کو پلانا کاری ددانن، کێشەیان چارەسەر دکەن، بڕیاران ددەن، و پێداچوونێ ل سەر پێشڤەچوونا پرۆژەی دکەن، پێکڤە کار دکەن بۆ خزمەتا پرۆژەیەک یان ئارمانجەکا دیارکری. بۆ مسۆگەرکرنا وێ چەندێ کو ئەڤ قۆناغە ب باشی بڕێڤە بچیت، پێدڤیە تو ب شێوەیەکێ چالاک دویفچوونا پێشڤەچوونێ بکەی، مەترسیان بڕێڤەببەی، و ژینگەهەکا ساخلەم یا کاری پەیدا بکەی.

دویفچوونا پێشڤەچوون پرۆژەی

چاڤدێریکرنا خشتەیێ دەمی و کارێن پێدڤییە بهێنە بجهئینان، سەرکەفتنا کاری مسۆگەر دکەت، یا کو تە د ناڤ بودجە و دەمێ دیارکری دا دیارکری ژ قوناغا پلاندانانێ. بکارئینانا ئامرازێن بیناری وەک خشتە یان شکل، دشێن دویفچوونێ گەلەک ب ساناهیتر لێ بکەن. بۆ نموونە:

1. داشبۆرد (Dashboard): خشتەیەکێ کورتکریە، کو دیمەنەکێ گشتی یێ پێشڤەچوون یان ئەدایێ پرۆژەی نیشان ددەت.
2. هێلکاریا گانت (Gantt chart): ئامرازەکێ بیناری یێ دویفچوونا پرۆژەی یە و گەلەک یێ ب مفا یە بۆ مانێ ل سەر خشتەیێ دەمی، کو دبیتە ئامرازەکێ نموونەیی بۆ وان پرۆژەیێن گەلەک گرێدایی ئێک و دوو ڤە و تیمێن مەزنتر یێن پرۆژەی هەنە.
3. نەخشەڕێ (Roadmap): بۆ دیتنەکا گشتگیرتر، نەخشەڕێ ئامرازەکێ بیناری یێ دویفچوونا پرۆژەی یە کو مفا لێ دهێتە وەرگرتن بۆ دویفچوونا قۆناغێن مەزن و سەرەکی (milestones). ئەڤ قۆناغە خالێن گرنگن د ناڤ خشتەیێ دەمێ پرۆژەی دا کو نیشانا پێشڤەچوونێ ددەن و نیشانا دوماهی هاتنا کارەکێ پێدڤی یان قۆناغەکا دیارکری یا پرۆژەی ددەن.

ڕێڤەبرنا مەترسی و گوهۆڕینان

چ پرۆژە ب تەمامی وەکو هاتیە پلاندانان ناچنە پێش، چونکی ب ئەگەرەکێ زۆر دێ ڕویبڕوی لادانەکێ (deviation) بی، کو هەر تشتەکە کۆ ئاراستەیێ ڕەسەن یێ کاران دگهۆڕیت. زانینا چەوانیا سەرەدەریێ دگەل ڤان ئاستەنگان شیانەکا گرنگ یا ڕێڤەبرنا پرۆژەی یە کو پێدڤی ب بڕێڤەبرنا چالاک یا مەترسیان هەیە. ئەڤە ژی پرۆسەیا دەستنیشانکرن، هەلسەنگاندن، و چارەسەرکرنا مەترسی و کێشەیێن چاڤەڕێکرینە یێن کو دشێن کارتێکرنێ ل سەر پرۆژەی بکەن.

1. مەترسی (Risks): ئەو بوویەرێن چاڤەڕێکرینە کو دبیت ڕوی بدەن.
2. کێشە (Issues): ئەو ئاریشەیێن ڕاستەقینە و ناسیارن کو دبیت کارتێکرنێ ل شیانێن دوماهیئینانا ئەرکەکێ بکەن.

هەروەسا پێدڤیە ڕێڤەبەرێن پرۆژەی ب بەردەوامی ئاگەهداربن ژ گهۆرینا قەبارەیێ پرۆژەی (scope creep)، کو وی چێدبیت دەمێ گوهۆڕین، مەزنبوون، و هۆکارێن دیتر کارتێکرنێ ل قەبارە و سنورێ پرۆژەی دکەن. دەمێ ئاستەنگەک گەلەک مەزن بیت بۆ تیمێ کو ب تنێ چارەسەر بکەن، تو دشیێ بلندکرنێ (escalation) بکاربینی، کو پرۆسەیا وەرگرتنا هاریکاریێ یە ژ سەرکردایەتی یان ڕێڤەبەریا بلندا پرۆژەی بۆ لادانا ئاستەنگەکێ، ڕوونکرن یان بهێزکرنا پێشینەیان، و پەسەندکرنا پێنگاڤێن داهاتی.

پیڤانا سەرکەفتنێ ب ڕێکا داتایان

بۆ زانینا هندێ کا بجهئینانا تە یا سەرکەفتیە یان نە، پێدڤیە تو پیڤانێ بۆ بکەی، ب رێکا ببکارئینانا پیڤەرەکێ (metric)، کو پێڤەرەکێ هژماری یە بۆ دویفچوون و هەلسەنگاندنا ئارمانجەکا کاری دهێتە بکارئینان. چەندین جۆرێن پیڤەران هەنە کو تو دشیێ دویفچوونا وان بکەی:

1. پیڤەرێن بەرهەمداریێ: دویفچوونا کاریگەری و کارامەیا پرۆژەی دکەن، ب هەلسەنگاندنا تشتێن وەکو ئەرک، قۆناغێن سەرەکی، پێشبینی، و ماوەیێ دەمی.
2. پیڤەرێن کواڵیتیێ (جوری): گرێداینە ب بجهئینانا ئەنجامێن پەسەندکری ڤە، وەکو هژمارا گوهۆڕینان، کێشەیان، و جوداهیا تێچووی و مەزاختنێ.
3. پیڤەرێن سەرنجراکێشێ (Engagement): ئاماژەی ب ڕێژەیا بکارئینانا بەرهەمەکێ یان خزمەتگوزاریەکێ ددەن، ب بەرچاڤگرتنا ڕێژەیا دووبارەبوونا بکارئینانێ، قەبارەیێ وی دەمێ بۆ بکارئینانێ هاتیە مەزاختن، و مەودایێ بکارئینانێ.

ل دوماهیێ، ئەڤە گرێدای نیشاندەرێن سەرەکی یێن ئەدایێ (KPIs) نە، کو ئەو بهایێن دهێنە پیڤان و دیار دکەن کا کۆمپانیەک چەند یا کاریگەرە د بجهئینانا ئارمانجێن کاری دا.

پشتەڤانیکرنا تیما تە

سەرکەفتنا پرۆژەیەکێ ب ڕێژەیەکا زۆر گرێدای ب دینامیکیەتا تیمێ یە، کو ئەو هێزن، چ ب هۆش یان بێ هۆش، کو کارتێکرنێ ل ڕەفتار و ئەدایێ تیمێ دکەن. ڕێڤەبەرێن پرۆژەی یێن سەرکەفتی دڤێت ژینگەهەکا بهێز پەیدا بکەن بۆ تیمێ خۆ.

قۆناغا دوماهیئینانا پرۆژەی

خۆ ئەگەر کارێن بجهئینانێ تەمام ببن، هێشتا کار ب تەمامی ب دوماهی نەهاتیە. دوماهیئینانا پرۆژەی پرۆسەیەکە کو دهێتە ئەنجامدان بۆ تەمامکرنا فەرمی یا پرۆژەیەکێ.

1. فەرمیکرنا هێلا دوماهیێ

بۆ گرتن و دوماهی ئینانا پرۆژەیەکێ ب دروستی، پێدڤیە تو دەرئەنجامان دۆکیومێنت بکەی و دگەل خودان بەرژەوەندیان (stakeholders) پارڤە بکەی. ئەڤە ژی دهێتە ئەنجامدان ب بکارئینانا ڕاپۆرتا گرتنا پرۆژەی، کو بەلگەنامەیەکە دیار دکەت کا تیمێ چ کریە، چەوا ئەنجام دایە، و چ بەرهەم ئینایە. ئەڤ ڕاپۆرتە هەلسەنگاندنێ بۆ کواڵیتییا کاری و ئەدایێ پرۆژەی دکەت ل دویف بودجە و خشتەیێ دەمی. هەروەسا دبیت تو ڕاپۆرتەکا کارتێکرنێ (impact report) پێشکێش بکەی، کو پێشکێشکرنەکە ب ڕێکا سلایدان دهێتە نیشاندان و بۆ خودان بەرژەوەندیێن سەرەکی وێ بهایێ دیار دکەت کو ژ لایێ پرۆژەی ڤە هاتیە زێدەکرن.

2. فێربوون بۆ پاشەڕۆژێ

دوماهیک پێنگاڤا گرتنێ زڤڕینە بۆ دەمێ بوری (بیرهاتنان) دا کو تو بشێی ب کاریگەرتر بەرەف پێشڤە بچی. پێدڤیە تیم هەردەم پێداچوونەکا پاشڤەزڤڕ (retrospective) ئەنجام بدەن، کو کۆمبوونەکە تێدا تیمێن پرۆژەی دانوستاندنێ ل سەر سەرکەفتن، شکەستن، و پێشئێخستنێن پێشبینیکری یێن پاشەڕۆژێ بۆ پرۆژەی دکەن. ب ڕێکا فێربوونێ ژ ڕابردووی، تیم دشێن بەشداریێ د پێشئێخستنا بەردەوام دا بکەن، کو بزاڤەکا بەردەوامە بۆ پێشئێخستنا بەرهەم یان خزمەتگوزاریان کو دەستپێدکەت ب زانینا وێ چەندێ کا کەنگی پێدڤیە پرۆسە و ئەرک بهێنە دروستکرن، ژێبرن، یان پێشئێخستن.





نڤیسین: احمد مصطفى




ژێدەر:
Google Project Management Professional Course