ئهرێ ته هزر كریه بۆچی د ههمان ئاریشه دا، مروڤێ ته (ههڤژین یان كهسێ ل بهرامبهر) و تو، ههردو ل ههمان ئاریشێ یان ههمان روودانێ تەماشە دکەن، لێ ههر ئێك ژ وه ب چاڤهكێ جودا و ب زاويهكا جودا لێ ددەت. ئهڤه نه جهنگه، ئهڤه تەڤکەریی يه ( تةمامكاري ) يه جوداهیا مێشكانه. گهلهك جاران ئهم د ڤێ پرسیارێ دمینین: بۆچی د ئێک كێشهدا، مە هەردوویان (زەلام و ئافرەت) دوو بیروبۆچوونێن جودا هەنە؟ ئایا ئەڤە تەنێ جوداهییەکا کەسایەتییە، یان مێشکێ مە ب شێوەیەکێ جودا هاتییە دروستکرن؟
١. زانست و جوداهی
زانست دیار دكهت كو مێشكێ مروڤی ههر ژ دهستپێكێ ب رێیا هورمۆنان (وهك تێستۆستیرۆن ل دهف زهلامی و ئیسترۆجین ل دهف ئافرهتێ) تا رادهیهكی كارتێكرنێ ل شێوازێ بیركرنێ دكهن، لێ ژینگههـ و فێربوون ژی رۆلهكێ مهزن د ڤێ جوداهیێ دا دگێڕن.
٢. شێوازێ بیرکرنێ
- مێشکێ زەلامی: ب گشتی، پتر گرنگیێ ددەتە لۆژیکی و چارهسەریێ ل دەمێ ئاریشەیەک چێدبت، ب لەز ل دویڤ خاڵێن سەرەکی و چارهسەریێن کرداری دگەریت. دیتنا زەلامی بۆ روودانان، دیتنەکا رۆهن و راستەوخۆیە.
- مێشکێ ئافرەتێ: پتر دگەل وردەکارییان و پەیوەندیێن هەستی تێکەڵ دبیت. ئافرەت ل پشت هەر ئاخفتنەکێ، ل دووڤ مانایێن نادیار دگەریت. بۆ وێ، روودان تەنێ ئهو نینه یا دکەڤیتە بەر چاڤان، بهلكو ئەو هەست و مەبەستێن د ناڤبەرا رێزێن ئاخفتنێ دا ژی دبینیت.
٣. چهوانیا کارکرنا مێشکێ زەلامی و ئافرەتێ (بهراورد)
ئهم دشێین جوداهیا د ناڤبهرا ههردوو مێشکان دا ب ڤی تهرزێ ل خوارێ شرۆڤه بكهین:
د دهمێ چارهسهرکرنا ئاریشەیان دا
- مێشکێ زەلامی: پتر بیر ل چارهسەریەکا ب لەز دکەت بێ کو گەلەک دەمێ خوه بۆ ئاخفتنێ تهرخان بکەت.
- مێشکێ ئافرەتێ: ل دەسپێکێ پێدڤی ب بەحسکرنا هەستێن خۆ هەیە، چنکو ئەو پارڤەکرنا هەستا و ئارامیێ وهک پشکهکا چارهسهریێ دبینیت.
د دهمێ گێڕانا روودانان دا
- مێشکێ زەلامی: تنێ گرنگیێ ددەتە خاڵێن سەرەکی و ئەنجامێ کورت و کورت.
- مێشکێ ئافرەتێ: وردەکاری و هەستان ب درێژی دگێریت، داكو ئهوێ بهرامبهرێ وێ بتنی نهمیت و هەست ب وێ چیرۆکێ بکەت.
د دهمێ بڕیاردانێ دا:
- مێشکێ زەلامی: پتر پشت ب لۆژیک و مفایێ کرداری دبەستیت.
- مێشکێ ئافرەتێ: لۆژیک، هەست و پێشبینیێن داهاتی تێکەڵ دکەت دا بڕیارهكا ههڤسهنگ بدهت.
د دهمێ تێگههشتنا رهوشان دا:
- مێشکێ زەلامی: پتر گۆرەی لۆژیكێ و زانیاریێن راستەقینە کار دکەت.
- مێشکێ ئافرەتێ: مەنتیق و هەستێ هەڤسەنگ دکەت و ههمی لایەنێن رەوشێ شروڤە دکەت بهری بڕیارێ بدهت.
د دهمێ تورهبوونێ دا:
- مێشکێ زەلامی: حهز دكەت خوو ڤەکێشیت و بێ دهنگ ببیت داكو وزەیا خوە ڤەگەرینت.
- مێشکێ ئافرەتێ: پێدڤی ب ئاخڤتنێ، نێزیكبوونێ و ههستكرن ب پشتهڤانیێ هەیە دا ئارام ببیت.
د دهربڕینا ههستان دا:
- مێشکێ زەلامی: هەستێن خۆ دگەل خۆ دپارێزیت، ب تایبهتی ئهگهر چارەسەرییەكا روهن بۆ نهبیت.
- مێشکێ ئافرەتێ: هەستێن خۆ بهلاف دكەت و ل سهر دئاخڤیت، چنکو ئاخفتن ل سهر ههستان رێیا وێ یا سهرهكی یه بۆ مامهلهكرنێ.
٤. ئهرێ ئهڤ جوداهی کێماسییە؟
نەخێر، ئهڤ خاسیهتێن مه ل سهرێ دیار كری، خاسیهتێن گشتینه و نهكو یاسایهكا بێ گوهۆڕینه. هندهك زهلام ههنه لایهنێ ئافرهتی د مێشكێ وان دا پتره، و بهروڤاژی ژی، ئهڤه ژی ب خوه جوانییا جوداهیا تاكهكهسی یه. ئەڤ جوداهییە نیشانە بۆ تەڤکەریا مەزنه؛ مێشکێ زەلامی وەک قەڵغانەکێ یە بۆ پاراستن و چارهسەریێ، و مێشکێ ئافرەتێ وەک هێزەکا نەرم و وردبینە بۆ تێگەهشتنا قوول یا روودانان.
٥. چاوا ئهم ڤان ههردو مێشكان ب ههڤسهنگی بكاربینین؟
داكو پتر ل ئێک دوو تێبگەهین و ژیانێ ب سهركهفتی بهردهوام بكهین:
- بۆ زهلامی: ههكه دێ ل گهل ههڤژینا خوه ئاخڤی، ل جهێ ههر زوو چارهسهریێ بدهی، ب تنێ دهمێ بده بۆ گوهداریکرنێ و ههستێن وێ ببینه.
- بۆ ئافرهتێ: د دهمێ ئاریشهیان دا، ههول بده سهرهداییا خوه ب شێوهیهكێ راستهوخۆتر بكهی داكو مێشكێ زهلامی پتر لێ تێبگههیت و ب ساناهی چارهسهریێ بدیت.
دوماهیک
جوانیا ژیانێ د وێ (تەڤکەریێ) ئەم دبینین، دەمێ زەلام و ئافرەت دگەهنە ئێک و ئاریشەیان ب هەردو مێشکان شیکار دکەن. کەس نەشێت بێژیت کێش راستترە، بەڵکو دڤێت بێژین هەردو یێن پێدڤی ئێک دوو نە.
نڤیسین : هیڤی عبدالستار حسن