سێپسس نەخۆشیەکا مەترسیدارە چێدبیت دەمێ کوئەندامێ بەرگریێ یێ لەشی بەرسڤدانەکا نارێك بۆ هەودانان هەبیت کو دبیتە ئەگەرێ ژناڤبرن یان زیان ڤێکەفتنا خانە و شانەیێن لەشی بخۆ.
ئەگەر سێپسس یا توند بیت، دبیتە ئەگەرێ ژکارکەفتنا ئەندامان، و کێمبوونا چوونا خوینێ. شوك چێدبیت دەمێ نزمبوونا پەستانا خوینێ ژ ئەگەرێ سێپسس باشتر لێ نەهێت پشتی وەرگرتنا چارەسەریێ. گەلەك جورێن میکروبان دبنە ئەگەرێ سێپسێ ژوان بەکتریا، ڤایروس و کەروو، لێ بەکتریا ژ هەمیان پتر دبنە ئەگەرێ ئەڤێ نەخۆشیا مەترسیدار.
ژ نیشانێن ئەڤێ نەخۆشیێ:
- تا (د هندەك نەخۆشاندا نینە)
- نزمبوونا پلا گەرمیا لەشی
- هەناسەدانا بلەز
- زێدەبوونا لێدانێن دلی
- وەرمین
- شاشبوون
- كێمبوونا میزکرنێ
- زێدەبوونا شەکرێ دناڤ خوینێدا
ئەگەر چنە؟
ئەگەرێ ئەڤێ نەخۆشیێ میکروبن، هەروەسا هاتیە زانین کو پتریا جاران بەکتریا دبیتە ئەگەرێ ئەڤێ نەخۆشیێ. ژ ئەوان پەکتریایێن دبنە ئەگەر ئەڤەنە: Staphylococci، Streptococcus pyogenes، Escherichia coli، Pseudomonas aeruginosa و Klebsiella. ژ کەروویێن دبنە ئەگەرێ ئەڤێ نەخۆشیێ: Candida. ژ مشەخۆرێن دبنە ئەگەر ئەڤەنە: Plasmodium، Schistosoma، Echinococcus. ئەندامێن ژ هەمیان پتر تووشی هەودانێ دبن کو دەرئەنجام ببیتە سێپسس سیهن، زك و کوئەندامێ میزکرنێ.
سێپسس ب هەودانا جهەکێ دیارکری دەست پێدکەت، کو میکروب هندەك گەردان دەرددەن و دبنە ئەگەرێ کونترول نەکرنا بەرسڤدانا بەرگریێ. ئەڤەژی دبیتە ئەگەرێ ژناڤبرنا خانێن بوریێن خوینێ، دئەنجامدا شلەمەنی ژ زڤروکە کوئەندام دەردکەڤن و نزمبوونا پەستانا خوینێ و وەرمین ڕوویددەت. ئەڤەژی دبیتە ئەگەرێ ژناڤچوونا ئەندامێن لەشی و ئەگەر نەهێتە چارەسەرکرن دێ بیتە شوك و پاشی مرن دویڤدا دهێت.
چارەسەری
نەخۆشێن سێپسس پێدڤی ب چارەسەریا ئێکسەرن د نەخۆشخانێڤە، چونکی ئەڤ نەخۆشیە بۆ ماوەیەکێ کێم خرابتر لێ دهێت. د دەمژمێرێن دەستپێکێدا یا پێدڤیە نەخۆش دەرمانێن دژە بەکتریا وەربگریت و پاشی سێلان ئەگەر نیشانێن کێمبوونا چوونا خوینێ هەبن بۆ ئەندامێن لەشی. و چەندین قوناغێن دی یێن چارەسەریێ هەنە لدویڤ جورێ سێپسسێ.
خۆپاراستن
گەلەك یا گرنگە نیشانێن سێپسس بزانی و هەر تا یان کوخین یان بێهنتەنگبوونەکێ ب ڕژدی ڤە وەربگری و دیڤ چوونێ بۆ بکەی. ئێك ژ ڕێکێن خۆپاراستنێ یێن کاریگەر ڤاکسیندانە، ڤاکسین دژی نەخۆشیێن ڤایروس و بەکتریا. هەروەسا بەردەوام دەست شویشتن ئێك ژ ڕێکێن کاریگەرە و پاقژی ب گشتی ب تایبەت خوارنا پاقژ. دەمێ تە برین هەبن گەلەك باش پاقژبکە و دەرمان بکە، چونکە ئەو بەکتریایێن لسەر پیستی دچنە ژوور و دبنە ئەگەرێ نەخۆشیێن ترسناك وەك سێپسس.
ب کورتی، سێپسس ڕەوشەکا پزیشکی یا مەترسیدارە کو دەمەکی ڕوویددەت کو کاردانا جەستەی بۆ هەودانان ب شێوەیەکێ کارەساتبار بەرەڤ خرابیێ ڤە دبەت. ئەڤ نەخۆشییە ژ هەودانێ بخۆ دەست پێناکەت، بەلکو ب کاردانا بەرگریا نائاسایی کو دبیتە هۆکارێ هەودانا بەربەلاڤ. ئەڤ ئاریشە چوونا خوینێ سنووردار دکەت و ئەندامێن گرنگ ژ ئۆکسجین و خۆراکان بێبەش دکەت. سێپسس هۆکارەکێ سەرەکی یێ مرنێ یە ل سەرانسەری جیهانێ، بەلێ نیشانێن دەست پێکێ دهویر و ڤەشارتی نە.
نڤیسین: هێما کامیران
ژێدەر: