پتریا جاران ئەو زارۆکێن ئۆتیزم (Autism) ل دەف هەین، خودان وزە و تاقەتەکا مەزنن، بەلێ ئەڤ هێزە ب رێکێن جودا جودا دەربڕین ژێ دهێتە کرن (وەکی زێدە لڤین، دووبارەکرنا هندەک لڤینان، یان تووڕەبوون). ئەگەر ئەڤ هێزە ب رێکەکا دروست بهێتە ئارەستەکرن، دشێن ب شێوەیەکێ ئەرێنی بکاربینین کو هاریکاریا وان بکەت بۆ گەشەکرنێ.
ئەڤێن خوارێ هندەک رێکێن ب مفانە بۆ دایبابان:
1. چالاکیا جەستەیی (گەلەک گرنگە)
- رۆژانە چالاکیەکا جەستەیی ئەنجام بدەن (وەکی غاردانێ، چاندنا داران، یان بایسکل سواربوونێ).
- دەرکەفتن بۆ دەرڤە ژبۆ کێشانا هەوایێ پاقژ (چ ل باخچان یان جهێن ڤەکری).
- ئەڤ چالاکیە هێزا زارۆکی ڤاڵا دکەتن و هەستێ ئارامیێ ددەتێ.
2. یاریێن رێکخستی
- یاریێن وەکی (پەزل/Puzzles)، یان لێگۆ (Lego)، یان رێزبەرکرنا تشتان.
- ئەڤ یاریە هەست و هزرا زارۆکی رێکدێخن.
3. ئەرکێن دووبارکریە (ب شێوەیەکێ دروست)
- ئەگەر زارۆک حەز بکەت تشتەکی دووبارە بکەت ،بلا ب شێوێ یاری یان ئەزموونەکا فێربوونێ بیت.
- بۆ نموونە: تەرتیبکرنا سێگوشەیان.
4. رۆتینا رۆژانە
- دەمەکی دەستنیشانکری هەبت بۆ یاریێ، و خارنێ، و یان نڤستنێ بهێتە دانین.
- ئەڤ چەندە هەستەکێ ئارام ددەتە زارۆکی و تووڕەبوونێ کێم دکەت.
5. مۆزیک و ستران
- ستران گۆتن و لڤین دگەل موزیکێ.
- گەلەک ژ زارۆکێن ئۆتیزم حەز ژ ڤان تشتان دکەن.
6. چالاکیێن هەستی (Sensory Activities)
- یاریکردن ب ئاڤێ، وخیزێ ، و تشتێن نەرم ونازک.
- ئەڤ چالاکیە هاریکاریا وان دکەن هێزا خۆ ب رێکەکا باش مەزێخن.
7. فێرکرنا زارۆکان بۆ دەربڕینا هەستان وهەروەسا چاوانییا ڕێکخستنێ " لێکدانێ" چ ب ڕێکا ( پەیڤان، یان ب وێنەیان، یان ب ئاماژەیێن دەستان).
- ئەڤ چەندە دبیتە ئەگەرێ کێمبوونا تووڕەبوونێ.
نڤیسین: خالد مسلم سلێمان