شارەزاییێن بنەڕەتی کو پێدڤییە ل دەڤ زاڕوکێن ئۆتیزم بهێنە گەشەپێدان

1. هشیارکرن (الانتباه): تەرکیزکرن ل سەر دەوربەری.
2. چاڤلێکرن (التقليد): کو بشێت کارێن کەسێن دی دووبارە بکەت.
3. شارەزاییێن زمانی: تێگەهشتن و وەرگرتنا ئاخڤتنێ.
4. شارەزاییێن زمانێ دەربڕینێ: توانایێ گۆتن و دەربڕینا داخوازان.
5. شارەزاییێن بەری ئەکادیمی: ئامادەکاری بۆ خواندن و نڤیسینێ.
6. شارەزاییێن چاڤدێرییا خودێ: کارهێنانا ڕۆژانە یێن تایبەت ب خۆ ڤە.

نموونەیێن زەحمەتیێن هشیارکرن (الانتباه)

• مێشکێ وی یێ ل جهەکێ دی یە (شارد الذهن).
• دەمێ شۆڤەکرنێ، زوو هشیارکرن وی بەلاڤ دبیت.
• نەشێت تەرکیزێ بکەتە سەر ئەو تشتێ ل پێشیا وی دهێتە گۆتن یان چێدبیت.
• زۆربەی جاران یێ سست و تەمەڵە.
• یان ژی بەرۆڤاژی، یێ ب لڤین و چاڵاکییا زێدە یە.
• نەشێت بەردەوام بیت ل سەر کارەکی یان تەمام بکەت.
• خۆ ژ تێکەلیێن جڤاکی دکێشیتە دواوە.
• بۆ وی یا ب زەحمەتە بەردەوام بیت د یارییان دا.
• ماوێ ئۆگریا وی یێ کورتە.
• نەشێت هشیار بدەتە ڕێزبەندییا وان تشتێن ل پێشیا وی دهێنە نیشاندان.

خالێن ڕێنمایی بۆ بەرنامێ دەستپێکێ یێ زارۆیێ ئۆتیزم

شارەزاییێن هەبوونا ئامادەیی و هشیار:

• ب تنێ و ب سەربەخۆیی دانیشیت.
• دەمێ ناڤێ وی دهێتە برن، ب چاڤان بەرسڤێ بدەت.
• دەمێ فەرمانا "ل من بنێڕە" دبهیسیت، تەماشە بکەت.
• پێگیریێ ب فەرمانێن وەک (دەستێن خۆ جوت بکە، دەستێن خۆ دانیە سەر مێزێ) بکەت.

شارەزاییێن چاڤلێکرنێ (التقليد):

• چاڤلێکرنا لڤینێن مەزن یێن لەشی (وەک بلندکرنا دەستان).
• چاڤلێکرنا کاران ب کارهێنانا کەرستان (وەک لێدانا تەمبەلێ).
• چاڤلێکرنا لڤینێن هویر (وەک لڤاندنا تبلان).
• چاڤلێکرنا لڤینێن دەڤ و لێڤان.

شارەزاییێن زمانی (تێگەهشتن):

• پێگیریێ ب ڕێنماییێن ژ ئێک پێنگاڤ پێکهاتی بکەت.
• ئەندامێن لەشی بناسیت.
• کەرستە و وێنەیان بناسیت.
• کەسێن نێزیک و بناس (وەک دایک و باب) بناسیت.
• ئەو کارێن د وێنەیان دا دهێنە کرن بناسیت.
• کارهێنانا کەرستەیان و تشتێن مولکیەتێ بناسیت.

شارەزاییێن زمانێ دەربڕینێ (التعبيرية):

• ئەو تشتێ دڤێت، ب دەست نیشان بکەت.
• چاڤلێکرنا دەنگ و پەیڤان بکەت.
• ناڤێ کەرستە و وێنەیان بێژیت.
• داخوازێن خۆ ب دەڤ بێژیت.
• ب لڤاندنا سەر یان دەستان بێژیت "بەلێ" یان "نەخێر".
• بەرسڤا پسیارێن جڤاکی بدەت و سلاڤان ل خەلکی بکەت.

شارەزاییێن بەری ئەکادیمی:

• بشێت ئەڤان تشتان ب هەڤرا گرێ بدەت: (کەرستێن وەک ئێک، وێنەیێن وەک ئێک، ڕەنگ، شێوە، و ژمارە).
• تەمامکرنا چالاکییێن سادە ب تنێ (وەک ڕەنگکرن یان چێکرنا شێوەیان).

شارەزاییێن چاڤدێرییا خودێ:

• ڤەخوارن ژ پەرداخێ.
• کارهێنانا کەوچک و چەتاڵێ.
• داکەندنا پێلاڤ، گۆرە، پانتۆل و کراسی.
• کارهێنانا مەندیل و خاولیێ.
• ڕاهێنان ل سەر کۆنترۆلکرنا میزێ (چوونا تەوالێتێ).

قۆناغا نافەند (المتوسط):

• بەردەوامی د پەیوەندییا چاڤان دا بۆ ماوێ ٥ چرکەیان دەمێ ناڤێ وی دهێتە برن.
• دەمێ یاریێ دکەت، ئەگەر ناڤێ وی هاتە برن، تەماشە بکەت.
• ئەگەر ل دویر بانگ لێ هات، تەماشە بکەت.
• بێژیت "بەلێ" دەمێ کەسەک بانگ لێ دکەت.
• چاڤلێکرنا زنجیرەیەکا لڤینان یان دروستکرنا وێنەیێن سادە و کارهێنانا مکعبان.

نڤیسین: خالد مسلم سلێمان