رۆژیگرتن ب تنێ پەرستنەکا ئایینی نینە، بەلکو پرۆسەیەکا مەزنە بۆ پاقژکرنا دەروونی و نۆژەنکرنا مێشکی، ل دویف لێکۆلینێن زانستی، برسیبوونا کێم و ب رێکوپێک کارتێکرنێن ئەرێنی یێن بێ وێنە ل سەر ساخلەمیا دەروونی دکەت.
ئەڤە هندەک ژ گرنگترین خالێن کارتێکرنا رۆژیێ نە ل سەر دەروونی:
1. کێمکرنا سترێس و دڵراوکێ (Stress and Anxiety)
د دەمێ رۆژیێ دا، ئاستێ هۆرمۆنێ کۆرتیزۆل (Cortisol) د لەشی دا دهێتە رێکخستن، ئەڤە دبیتە ئەگەرێ هندێ کو مرۆڤ هەست ب ئارامیەکا زێدەتر بکەت و ئەو فشارێن دەروونی یێن رۆژانە کێم ببن.
2. باشترکرنا مەزاجی و هەستکرن ب دلخۆشیێ
پشتی چەند دەمژمێرێن رۆژیێ، لەش دەست ب دەردانا هۆرمۆنێن وەک ئیندۆرفین (Endorphins) دکەت، ئەڤ هۆرمۆنە ب "هۆرمۆنێن دلخۆشیێ" دهێنە نیاسین و ب شێوەیەکێ سروشتی خەمۆکیێ و دلتەنگیێ کێم دکەن.
3. بهێزکرنا ئیرادێ و کۆنترۆلکرنا نەفسێ
روژیگرتن مەشقەکا مەزنە بۆ "خۆگرتنێ"، دەمێ تۆ دشێی بەرهنگاری حەزێن خوارن و ڤەخوارنێ ببی، ئەڤ چەندە باوەریا تە ب خۆ زێدە دکەت و شیانێن تە بۆ روو ب روو بوونا ئاریشێن ژیانێ ب هێزتر لێ دکەت.
4. پاقژبوونا مێشکی (Mental Clarity)
رۆژی دبیتە ئەگەرێ زێدەبوونا پرۆتینەکێ ب ناڤێ BDNF د مێشکی دا ئەڤ پرۆتینە:
- کار دکەت بۆ پاراستنا خانێن مێشکی.
- ئاستێ تێگەهشتن و تەرکیزێ بلند دکەت.
- مێشکی ژ مژەویێ (Brain Fog) پاقژ دکەت.
ژ بو بلندکرنا ئاستێ پرۆتینێ BDNF کرنا وەرزشێ،خەوەکا ساخلەم،خوارنەکا ساخلەم، چالاک کرنا مێشکی ببەردەوامی ئانکو فێربونا تشتێن نوی، هەروەسا کێمیا پرۆتینێBDNF دبیتە ئەگەرێ خەموکیا ماوە درێژ ،زەهایمەر…
هندەک مفایێن دی یێن دەروونی:
- هەستکرن ب ئارامیێ: ژبەر دویرکەفتن ژ گۆتگۆتک و ئاریشێن جڤاکی.
- خۆنێزیککرن ژ خودێ: پهیوهندیا روحانی ئانکو (کرنا نڤێژا و خوندنا قورئانێ و کرنا زکرێن روژا نە وتەراویح )دبنە ئهگهرێ پشتبهستن و پشتراستیا دەروونی.
- هەستکرن ب هەژاران: ئەڤە دلسۆزی و پێکڤەژیانێ د جڤاکی دا زێدە دکەت وەکی(دانا زەکات وخێرو سەدەقە و فترەیان )،کو مفایەکێ دەروونی یێ مەزن هەیە.
دا کو روژیێ کارتێکرنا خۆ یا راست و دروست هەبیت لسەر دەروونێ تە وبجێگری بمینیت، پێتڤییه لدویف ڤان خالا بچی:
- خوارنا پاشیڤ و فتارێ :شکاندنا روژیێ ب شریناهیەکێ و بتایبەت قسپ پێغمبەرێ مە محمد (س.خ) ئەوی روژیا خوب قسپا و هندەک ئاڤێ د شکاند بەری کرنا نڤێژا مەغرەب ، هەروەسا پێدڤیە خوارنەکا ساخلەم بیت و دویر بیت ژ دوهن و شەکرێن زێدە، دا کو ئاستێ وزا تە جێگیر بمینیت، بتایبەت پاشیڤ و ئەو خوارنێن ریشال و پروتین تێدا ، شەکرا خوینێ ب جێگری دهێلیت هەروەسا مروڤی دویردکەت ژ تورەییا بێ ئەگەر.
- ڤەخوارنا گەلەک ئاڤێ :داکو لەشێ تە دویر بیت ژ هشکبون و بێهێزبونا جەستە ودەرونێ تە، هەروەسا خودویر کرن ژ ماددێن کافایین ژبو کێمرنا سەرئێشان و تێکچونا خەوێ.
- ئەنجامدانا وەرزشێ :بەری بانگی یان پشتی بانگی ئەو ژی کارتیکرنێ دکەتە سەر بلند بونا ئاستێ “ئەندروفین” هورمونێ بەختەوەریێ.
- خەوەکا ساخلەم: هەولبدە پشتی تەروایحا وبەری خارنا پاشیڤێ بنڤە داکو میزاجێ تە تێک نەچیت.
تێبینی:پێدڤیە ڤان خالا بجهـ بینی داکو رۆژی کارتێکرنەکا نەرێنی نەکەتە سەر ساخلەمیا تە یا لەشی و دەروونی.
نڤیسین: بارین خالد محمد