رێڤەبرنا پولێ ژ ئەوان كارانە ئەوێن ماموستا پێ رادبیت بۆ دروستكرنا ژینگەهەكا فێربونێ كو ببیتە پشتەڤان بۆ كارلێكرنا كومەلایەتی یا كارا و پوزەتیڤ، ژ ڕویێ كاركرنێ و هەبونا پالدەرێ خودەیی ل دەڤ قوتابیان:
سەبارەت ب رێڤەبرنا پولا خواندنێ پێدڤیە ماموستا چەندین پرسیاران ئاراستەی خۆ بكەت، ژ ئەوان:
- ئەز دێ چەوا ژینگەها د ناڤا پولێ دا رێك ئێخم؟
- ئەز دێ چاوا شێم سالا خواندنێ ب سەركەفتیانە ئەنجام دەم؟
- كیژ یاسا یا گونجای و پێدڤیە ئەز ئەڤ سالە بدانم؟
- ئەو بەرپرسیارەتیێن كومەلایەتی چنە كو پێدڤی یە ئەز ب ستویێ خوڤە بگرم؟
- ئەز دێ چاوا شێم پشتەڤانیا شیانێن قوتابیان كەم؟
- چەوا دێ شێم دەمێ وانەگوتنێ ب سەركەفتیانە برێڤەبەم؟
- دێ چەوا شێم پولێ كونترول كەم؟
ژبەر هندێ رێڤەبرن و كونترولا پولێ ژ ئەگەرێن هەرە گرنگە بۆ بەردەستكرنا لایەنێ گونجای بۆ وانەگوتنێ، و د راستی دا ئەڤ كارە ژ كارێن سەرەكی یێن ماموستایی دهێنە هژمارتن.
دەربارەی شێوازێ دانانا پلانێ:
زانا ( ئەفریستون و ئیمر) سێ قوناغێن سەرەكی بۆ پەرەپێدانا سیستەمەكێ ئەكتیڤ ژبۆ برێڤەبرنا پولێ دانان، ئەوژی داكو ماموستا پلانەكا سەركەفتی ژبۆ برێڤەبرنا كارێن خو بدانیت، ب ئەڤی شێوێ ل خوارێ:
1-دانانا پلانەكێ ل دەستپێكا سالا نوی:
پێدڤیە ماموستا د پلانا خۆ یا دەستپێکا سالا خواندنێ دا تەکەزێ ل سەر بارودوخێ فیزیکی یێ ناڤا پولێ دا بکەت ب شیوەیەکی کو قوتابی بشێن چالاكیێن خۆ ئەنجام بدەن، و ژ پێنگاڤێن گرنگ یێن ماموستای ل دەمێ دانانا پلانێ دا ئەوە كو ئەوا رەفتارێن قوتابیان دەستنیشان بكەت ئەوێن ئەو پێشبینیێ دكەت بهێنە رویدان بەری بچیتە دناڤا پولا خواندنێ دا، داكو بشێت ل دەمێ هەبوونا ئاریشان بریارەكا راست و دروست بدەت، ژبەر هندێ یا پێدڤیە ماموستا یاسایەکا تایبەت بو برێڤەبرنا وانەیان بدانیت، چونكی هەبونا ئەڤان جورە یاسایا دێ بیتە ئەگەر وانە ب شێوەیەكێ دروست برێڤە بچن و قوتابی ژێدەرێ پاداشت و سزایی بزانن.
2-رێڤەبرن ل چەند حەفتیێن ئێكێ دا:
دەستپێکا سالا خواندنێ ژبۆ ماموستای گەلەکا گرنگه چونکی بنەمایێ کاری ئەوی و شێوازێ برێڤەبرنا کارێن وی د ماوێ سالەکێ دا دهێتە دەستنیشانکرن و قوتابی پێشبینیێن خۆ دەربارەی شێوازێ وانەگوتنا ماموستای د دانن، ژمارەکا پێشنیارا هەنه کو دڤێت ماموستا د چەند حەفتیێن ئێكێ دا ئەنجام بدەت:
- بەشەکێ وانێ ژبۆ گەنگەشه کرنا یاسایێن وانەیان تەرخان بكەت.
- پروسەیا برێڤەبرنا پولێ ژبۆ قوتابیان ب هویری روون بکەت.
- قوتابیان بەشداری چالاکیێن ناڤا پولێ دا بکەت.
- تەكەزێ ل سەر ئەوان چالاکیان بکەت ئەوێن برێکا گروپان دهێنه ئەنجام دان.
- پشتی ئێكەم روونکرن بلا گریمانا ئەویێ چەندێ نەکەت کو قوتابی دزانن چەوا کارێ خۆ ئەنجام بدەن. داکو پشت راست بیت کو قوتابیێن وی ب ئەوی یێن گەهشتین ئەوێ ماموستایی پێ راسپاردین، و ماموستا داخوازێ ژ ئەوان بكەت ل پێش چاڤێن وی ئەوی كاری ئەنجام بدەن.
3-ئەنجام دانا چەند رەفتاران:
دەمێ ماموستا یاسا و رێنمايێن خۆ جێبەجێ دکەت وی دەمی دڤێت پێداچوونەکێ د رەفتارا قوتابیان دا بکەت داکو بزانیت قوتابی ب ئەوان هەمی یاسا و رێنمایان د پێگیرن ئەوین وی داناین یان د پێگیر نین مەبەست ژ ئەڤێ پێداچوونێ ئەوه ماموستا رەفتارێن نه جوان د ناڤا پولێ دا ئاشکرا بکه ت و ئەوان رەفتارا چارەسەر بکەت بەری ببیته ئاریشەکا مەزنتر، و ژ ئەنجامێ ڤەكولینان دیاربویە کو ماموستایێ سەرکەفتی د رێڤەبرنا پولێ دا چەندین شێوازا بکاردئینیت، ژ ئەوان:
- داخازێ ژ قوتابیان دکەت رەفتارا خۆ یا نەجوان چاك بكەت و وی دەمی ئەف ماموستایه دێ دگەل قوتابی بیت هەتا ئەڤێ رەفتارێ دروست بکەت.
- برێکا چاڤی ماموستا پەیوەندیێ دگەل قوتابیان دکەت داکو رەفتارا خو یا نەجوان دروست بکەت.
- ب خواندنا ياسا ورێنمایان رادبیت و سەرپێچێن قوتابیان دیاردکەت.
- ل دویڤ ئەوان یاسا و رێنمایان قوتابیان سزاددەت.
- گوهورینێ د ئێخیتە ناڤا چالاكیان دا، چونكی گەلەك جاران درێژیا دەمێ وانێ وەل قوتابی دكەت رەفتارەكا نە جوان ئەنجام بدت.
و ل دوماهیێ ژی دێ ئاماژە ب خالەكێ دەم ئەوژی باشترین رێك بو برێڤەبرنا پولا خواندنێ ئەوە كو هەمی پێداویستیێن قوتابیان بهێنە دابین كرن و هەروەسا یێن ماموستایی ب خو ژی، بێگومان گەلەك رێباز و شێواز یێن هەین بو برێڤەبرنا پولێ بەلێ ل دویڤ سروشتێ قوتابیان و ماموستایی دمینیت.
نڤیسین: دنیا لقمان