دەرمانێن دژە بەکتریا چنە؟
دژە بەکتریا دەرمانەکە کو چارەسەریا هەودانێن بەکتریایێ دکەت ب کوشتنا بەکتریا یان ڕێگریکرن ل گەشەیا میکرۆبان ب کێمترین زیان ب خانەخویان. بەلێ پا، دژی ڤایرۆسان د کاریگەر نینن، وەکو ئەوێن دبنە هۆکارێ ئەنفلۆەنزا.
دەرمانێن دژە بەکتریا دشێن ب شێوەیێن جیاواز بهێنە دان وەك حەب، کرێم و دەرزی و پزیشک ل دویڤ جورێ هەوکرنا بەکتریایا دیارکری شێوەیێ گونجای هەلدبژێریت.
زۆر بکارئینان و خراپ بکارئینانا دەرمانێن دژە بەکتریا دبیتە هۆیێ بەرگریا دژە بەکتریایان کو کێشەیەکا مەزنا تەندروستیا گشتییە کو بەکتریا خۆ دگونجینن بۆ بەرگری کرنێ ژ ئەوان دەرمانان.
چەوا ئەڤ دەرمانە هاتنە داهێنان؟
ئەلیکساندەر فلێمینگ ل سالا 1928
ئەو زانایەکێ زۆر نەڕێك بوو کو ژ بێهنڤەدانێ زڤریڤە بۆ دیارکرنا کەڕوو لسەر پلێتێن ستافیلوکۆکوس ئاگار (Staphylococcus). ئەوی تێبینی کر کو ستافیلوکۆکس نەشێت ل نێزیك ئەوی کەرووی گەشە بکەت. کەڕوو ڕێگریێ ل گەشەیا بەکتریایێ دکەت.
بۆچی ئەم دەرمانێن دژە بەکتریا بکار دئینین؟
- بۆ چارەسەریا هەودانان.
- بۆ ڕێگریکرن ژ هەودانان (خۆپاراستن).
ئەڤە بەری نەشتەرگەریێن تایبەت یان نەشتەرگەریێن ددانان دهێنە بکارئینان کو مەترسیا هەوکرنێ زۆرە و دژە بەکتریا بەری دەستپێکرنا نەشتەرگەریێ دهێتە بکارئینان بۆ ژناڤبرنا هەر بەکتریایەك کو ببیتە هۆیێ هەوکرنێ. ئامارنج ئەڤەیە ئەگەرێ تووشبوون ب هەوکرنێ بهێتە کێمکرن.
جورێن دەرمانێن دژە بەکتریا:
- ل گورەی پێکهاتەیا وێ
- Beta-lactam
- Tetracyclins
- Aminoglycosides
- Macrolides
- Lipopeptide
- Quinolones
- Glycopeptides
- Folate pathway inhibitors
- Phenicols
- Lincsamides
- Fosfomycins
- Nitrofurans
- دوو جورێن دی هەنە:
- Nitrofurans: ڕێگریێ ل گەشەیا بەکتریا دگریت.
- Bactericidal: بەکتریا دکوژیت.
- دوو جورێن دی هەنە:
- Broad spectrum: ئەڤ جورە ب دژی گەلەك جورێن بەکتریا ڕادبیت.
- Narrow spectrum: ئەڤ جورە ب دژی ئێك جورێ بەکتریا ڕادبیت.
فاکتەرێن هەلبژارتنا دەرمانێ دژە بەکتریایێ گونجای:
- پێزانین دەربارەی نەساخی: زانینا مێژوویا هەستیاریا نەساخی بۆ دەرمانان، زانینا نەخۆشیێن نەساخی وەکی نەخۆشیێن مێلاك و گورچیسکان، زانینا ژیێ نەساخی و دووگیانبوون.
- بهایێ دەرمانی.
- زانینا دوزا دەرمانی.
- زانینا ماوەیێ چارەسەریێ.
- زانینا نیشانێن لاوەکی و هەروەسا کارلێکرن دگەل دەرمانێن دی.
بەرگریا دژە بەکتریا:
بەرگریا بەکتریا بۆ دەرمانێ دژە بەکتریا کو بەری هینگی یا کاریگەربوو.
ئانکو دەرمان یێدی یێ کاریگار نابیت و هەوکرن دێ زێدەبیت و دبیت بەلاڤبیت، چونکە بەکتریا دشێت بەرگریا دەرمانی بکەت و خۆ دگونجینیت ب چەندین ڕێکێن جیاواز.
خۆشبەختانە گەلەك تاقیکرن هەنە بۆ زانینا کاریگەریا دەرمانێ دژە بەکتریا.
دەرئەنجام
هەلبژارتنا دەرمانێ دژە بەکتریا زۆر یا گرنگە و نابیت ئەڤ دەرمانە بێ زانینا نوژدارێ تایبەتمەند بهێنە بکارئینان و نابیت بۆ نەخۆشیێن ڤایروسان بهێنە بکارئینان چونکی هیچ کاریگەریەك نینە. زێدە بکارئینانا ئەڤان دەرمانان زیانێن مەزن ل دویڤ خۆ دهێلن بۆ هەمی ئەندام و کوئەندامێن لەشی ب تایبەت کوئەندامێ بەگریێ.
نڤیسین: هێما کامیران
ژێدەر:
- Bailey & Scott’s Diagnostic Microbiology
- Talaro's_Foundations_In_Microbiology_Basic_Principles