سەعیدێ نورسی کو دهێتە ناڤکرن ب (بدیع الزمان) ل گوندێ نورس ژدایك بوویە کو ئێك ژ گوندێن خەیزەرانە ئەڤێن عایدێ ویلایەتا پتلیس ل ڕۆژهەلاتا ئەنازولێ ل سالا 1877 زاینی ژدایك بوویە.
بابێ وی سوفی میرزا کەسەکێ دیندار و نان حەلال دهاتە نیاسین، دەمێ ئێڤاری پەزێ خۆ دزڤراند دەڤێ وان دگرێدا داکو ژ چێروانێت خەلکی نەخون، دەیکا وی ژی دبێژیت من چ جارا شیر نەدایە زاروکێت خۆ ئەگەر ئەز یا پاقژ و ب دەست نڤێژ نەبام.
نورسی هەر ژ زاروکینیا خۆ کەسەکێ بیر تیژ و زیرەك بوو، هەروەسا گەلەك پسیار دکرن. زانستێن خۆ یێن بەراهیکێ ژ حوجرا گوندێ تابخ ل سەر دەستێ موحەمەد ئەفەندی وەرگرتن ل سالا 1882، هەروەسا دەرس ژ برایێ خویێ مەزن مەلا عەبدولای وەردگرتن. و گەلەك گەریا ل دەف گەلەك ماموستایان دەرس وەرگرتینە و باوەرنامێن زانستی وەردگرتن.
نورسی ب بیر تیژیەکا بێ سنور یێ ناسیار بوو، گەلەك کەسان و زانایان نورسی تاقی دکر و د مانە مەندەهوش. نورسی پەرتووك ئێك جار دخواند و ژبەر دکر و پشتی ماوەیەکێ درێژ پسیار ژێ دهاتنە کرن و لبیرا وی دما.
ل سالا 1907ێ زاینی گەهشتە ئستەنبولێ و ل ئوتێلا خان الشکرچی ئاکنجی بوو و لسەر دەرگەهێ وێ نڤیسیبوو (ل ڤێرە بەرسڤا هەمی پسیاران دهێتە دان و هەمی ئاریشە دهێنە چارەسەرکرن).
حەسەن فەهمی پاشا ئوغلو ژ قوتابیێن سەرکەفتی دهاتە هژمارتن، بریاردا ئالوزترین پسیار بۆ نورسی بەرهەڤ بکەت و سەرەدانا وی بکەت و وان پسیاران ئاراستەی وی بکەت.
وی هندەك پسیار ژ پەرتووکێن بەحسێ (الإلهية) دکر ئامادەکرن کو بەرسڤا وان دناڤ جەرگێ مەزنترین (مجلدات) دا نەهێنە ڤەدیتن. نورسی بەرسڤێن سەیر دانێ و وی گوت زانین و تێگەهشتنا نورسی نە وەکی یا مەیە بەلکو ئەڤە کەرەمەکا خوداییە.
نورسی گرنگی ب هەمی زانستێن جورا و جور ددا نە بتنێ زانستێن ئیسلامی و ئایینی بەلکو کیمیا و فیزیا و جوگرافی و بیرکاری و گەلەکێن دی.
سەعید نورسی ئێك ژ بانگخوازێت ئاشتی یێ بوو، و ل دژی بەژداربوونا جەنگی بوو بەلێ پا دەمێ جەنگ رویدای و دەولەتا عوسمانی ژی توش بوی، نورسی چەك هەلگرت و بەرەڤ سەنگەرێت شەری چوو.
سەعید نورسی بەژداری د شورەشا شێخ سەعیدێ پیران دا نەکر کو شێخەکێ ب ناڤ و دەنگێ هوزێن کوردا بوو، چونکی شورەشا شێخ سەعیدێ پیران دژی دەستهەلاتا کەمال ئەتاتورك بوو کو ئەوژی دژی ئیسلامێ بوو، سەعید نورسی هوسا ددیت کو ئەڤە شەرەکێ براکوژیێ یە و هیچ مفا نابیت و وی نەڤیا خوینا موسلمانان بهێتە رێتن چونکی ئەو کەسێن دژی ئیسلامێ هەر ژ خوینا وان بوون. پشتی ئەڤ شورەشە هاتیە کونترولکرن هەمی سەرکردە هاتنە دەستەسەرکرن و سەعید نورسی ژی هاتە دەستەسەرکرن و هاتنە نەفی کرن، دهەیاما دەستەسەرکرنا وی دا یێ مژیلی پەرستنێ و نڤیسینا (المدخل الی النور) بوو کو ژ هندەك دەرسێن قورئانێ پێك دهات.
بەدیع زەمان هاتبوو نەفی کرن بۆ گوندەکی داکو ئیسلامێ ژبیرا خەلکی ببەت و ل وێرێ بۆ ماوێ چەند سالان ما و پەیامێن نور دنڤیسین، و خەلەکێن قوتابیان بەردەوام زێدەدبوون و قوتابیێن وی ڕادبوون ب چاپکرنا دەستی یا پەیامێن نور و هێدی هێدی بەلاڤ بوون بۆ گوندێن دەوروبەر، هەر چەندە نڤیسین ب پیتێن عەرەبی و چاپکرن هاتبوو قەدەغەکرن بەلێ قوتابیێن نورسی دئامادەبوون بۆ هەر سزایەکی ژ پێخەمەت پاراستنا ئیمان و عەقیدا خۆ.
نورسی و قوتابیێن وی گەلەك جاران دهاتنە زیندانکرن و دهاتنە ترساندن ب سزایێ سێدارەدانێ داکو خەلك نەچنە دناڤ پەیامێن نوردا و ترسێ بێخنە ددلێ خەلکیدا.
ماموستا گەلەك جاران دهێتە ژەهردان و زیندانکرن ب تومەتا هندێ کو خەلکی دژی حکومەتێ هایدەت.
ماموستا سەعید نورسی ل دسالا 1960 زاینی روژا چارشەمبی و بیست و پێنجێ هەیڤا ڕەمەزانێ چوو بەر دلوڤانیا خۆدێ ل شارێ ئورفایێ.
بەلێ پا کەرب و کینا دەستهەلاتێ و کەسێن دژی ئاینێ ئیسلامێ هەتا پشتی مرنا وی ژی یا بەردەوام بوو، پەیامەك بۆ برایێ ماموستای هنارت و نەچارکر ئیمزا بکەت کو تێدا هاتبوو یا پێدڤیە گورێ وی بهێتە ڤەگوهاستن و چ رێکێن دی نینن. گورێ وی کولان و سندریك ئینانە دەر و کرنە د سندریکەکا دی دا و ب فروکێ هنارت بۆ شارێ ئسبارتە ل جهەکێ نەدیار کو هەتا نوکەژی یێ بەرزەیە، ئەڤەژی هەمی ب شەڤ و ددەمەکیدا هاتن و چوون قەدەغە بوو و هەمی شەقام دڤالا بوون.
ژیانا ماموستای هەمی دزیندانا و ئێخسیرکرنێ و دادگەهاندا دەربازبوو بەلێ ئەو بەسبوو تورکیا هەمی ژێ بترسیت هەتا پشتی مرنا وی ژی ژێ ترسیان. پەیامێن نور شیا ئیمانا خەلکێ تورکیا بزڤرینیت و شیا بەرهەنگاری دەستهەلاتا دژی ئیسلامێ بن. ماموستای ژیێ خۆ هەمی دخزمەتا قورئانێ و عەقیدا ئیسلامێدا دەربازکر بێی کو هیج جارەکێ سەرێ خۆ بۆ بێ باوەرەکی ب چەمینیت و هەست ب ترسێ بکەت. خواندنا ژیانا ماموستا بەدیع زەمان یا گرنگە داکو ئەم بخۆ هندەك وانەیان ژ کەسایەتیا وی وەربگرین و سەرێ خۆ بۆ زوڕداران نەچەمینین!
کورتکرن: هێما کامیران
ژێدەر: پەرتووکا دیتنەکا گشتی ل دۆر ژیانا سەعیدێ نورسی