مێبوون نە بتنێ ناسنامەیەکا بایۆلۆژی یە، بەلکو کۆمەکا بهایێن مرۆڤایەتی یێن بلندە کو ژیانێ ب ڕەنگ و سۆز و جوانیێ دخەملینن. لێ ئاریشا مەزن ل وێرێ دەستپێدکەت دەمێ جڤاک، یان ژی خودی مێ، وەسا تێدگەهن کو مێبوون کێماسی یە یان پێدڤی ب ڤەشارتنێ یە دا کو ل بەر چاڤێن خەلکی ب کێمی نەهێتە دیتن، ب هێجەتا وێ چەندێ کو یا پێدڤیە مێ یا پاراستی بیت پێدڤیە مێبوونا خۆ قۆت بکەت!
مافێ مێبوونێ: بەرەف ڕەسەنایەتیێ
هەر مێیەک مافێ وێ یە ب تمامی هەست ب مێبوونا خۆ بکەت و وێ مێبوونێ بژیت، ژبەر:
- سروشتێ مرۆڤی: مێبوون پشکەکا سەرەکی یە ژ هاوسەنگییا گەردوونی؛ بێی نازکی و سۆزا مێیێ، جڤاک دێ بەرەف زڤری و توندوتیژیێ چیت، ئەرێ ما یا بەرئاقلە کو لومەی ژڤی سروشتێ مێینە بهێنە کرن یێ کو هەڤسەنگیێ و ئارامیێ پەیدا دکەت؟
- هێزا ناڤخۆیی: "میهرەبانی" و "نازکی" چەکێن دەروونی یێن ب هێزن. مێیا کو ڤان خالان ژدەست ددەت، د ڕاستی دا ژێدەرێ هێزا خۆ یا ڕەسەن ژدەست ددەت، و ئەگەر پشکەکێ ژی ژێ ژدەست بدەت (وەکی قۆتکرنا نازکی و جوانیێ، یانژی مێهرەبانی و سوزداریا زێدە د هندەک بارۆدەخان دا) دویر نینە سەری ب کێشیتە هندێ کو ب تمامی ژدەست بدەت.
- مافێ دەربڕینێ: زینەت و پاراستنا جوانیێ مافەکێ سروشتی یێ مێبوونێ یە، نەک نیشانا سستیێ یان کێم عەقلیێ یە.
ئاستەنگێن جڤاکی: "هێجەتا شەرمێ"
مخابن د هندەک جڤاکان دا، ب ناڤێ "شەرمێ" یان "پاراستنێ"، مێبوون دهێتە سەرکۆتکرن. ئەڤ چەندە دبیتە ئەگەرێ:
- پاشکەفتنا دەروونی: دەمێ مێ نەچار دبیت نازکی ومیهرەبانی و زینەتا خۆ ڤەشێریت، ئەو دئاریشەکا دەروونی دا دژیت کو تێدا هەست ب نامۆییێ دکەت د جەستە و دەروونێ خۆ دا. ژبەر کو سروشتێ وێ هوسا دخازیت ئەو دەربرینێ ژ هەست و سوزان بکەت و جوانیێ لدور خۆ کومڤەکەت.
- وێنەکرنا مێبوونێ وەک "لاوازی": دەمێ جڤاک وەسا نیشان ددەت کو نازکی شەرمە، مێ نەچار دبیت بەرەف ڕەفتارێن نێرینە بچیت دا کو خۆ بسەلمینیت، و ئەڤە ژی مەزنترین زۆلمە ل مێبوونێ دهێتە کرن، ژبەر هندێ ب لێبورین ڤە گەلەک جاران بتنێ داکو کچ خۆ ب هێز نیشان بدەت یا ئامادەیە دەستا ژ مێبوونا خۆ بەردەت.
ئەرکێ جڤاکی و رێخۆشکرن
پێدڤی یە جڤاک ببیتە ژینگەهەکا تەناهـ بۆ مێبوونێ، نەکو ب بیتە زیندانەک بۆ وێ. ئەڤە ژی ب ڤان پێنگاڤان دبیت:
- پەژراندنا جیاوازیان: جڤاک دڤێت تێبگەهیت کو مێبوون و نێربوون وەک ئێک نینن، د یەکسانن د بهایێ مرۆڤایەتی دا، و دیەکسان نینن د سروشتێ خۆ دا، و یێ هاریکاربیت د هاندانا مێ دا کو شانازیێ ب مێبوونا خۆ ببەت، ب شێوەکی کو جڤاک یێ پێدڤی ب مێبوونا وێ یە و جوانیەکا دی ددەتە ژیانێ ل جهێ هندێ کو تشتەکێ بێزارکەرە یانژی نیشانا لاوازیێ یە.
- گۆڕینا تێگەهێ شەرمێ: نازکی نە شەرمە، بەلکو ئەخلاق و جوانکارییە. دڤێت جڤاک هاندەر بیت کو مێ ب شێوەیەکێ دروست و د جهێ خۆ یێ گونجای دا ئەڤان تایبەتمەندییان نیشا بدەت.
چەوا مێبوونێ د جهێ درست دا ب پارێزین؟
ئارمانج ئەوە مێ فێر بیت کا چەوا هەڤسەنگیێ د ناڤبەرا "نازکیێ" و "کەسایەتییا ب هێز" دا دروست بکە، دێ دڤان خالان دا شێین پتر رۆن کەین:
- هشیارییا دەروونی: بزانیت کێ و ل کیرێ مافێ هەی میهرەبانی و نازکییا وێ ببینیت. (بۆ نموونە: د ناڤ خێزانێ دا، دگەل هەڤژینی، د پەروەردەکرنا زارۆکان دا)، و یا شارەزا بیت ل چ دەم و ب چ شێواز ڤێ جەوهەرا هەنێ بکاربینیت.
- مێبوونا هزر و ڕەفتارێ: مێبوون بتنێ د شێوەیێ دەرڤە دا نینە، بەلکو د ئاخفتنا جوان، د دلنەرمییێ، و د بڕیارێن ژیرانە دا یە کو ب نەرمی دهێنە دان دویر ژ توندیێ.
پەیاما دووماهیێ
سەلماندنا مێبوونێ پێدڤی ب شەڕی دگەل ڕەگەزێ بەرامبەر نینە. ئەوە کو تو بزانی تو کی، و ب وێ ناسنامەیێ شانازیێ بکەی. جڤاکێ ساخلەم ئەو جڤاکە یێ کو ڕێ ددەتە مێ ببیتە "مێ" ب هەمی جوانی و نازکی و هێزا خۆ یا سۆزداری ڤە.
نڤیسین: شەهنام عگید