د ژیانا مە یا رۆژانە دا، گەلەک کریار و سۆنەت هەنە ئەم ب شێوەیەکێ ئۆتۆماتیکی ئەنجام ددەین، بێی کو ل رامان و جەوهەرێ وان بگەڕێین. نڤێژ، روژی، و عیبادەتێن دی بۆ گەلەک ژ مە بووینە پشکەک ژ "کەلەپوورێ جڤاکی" یان "عاداتێن خێزانی". ل ڤێرە پرسیارەکا جەوهەری سەرهەلددەت: ئەرێ مە ئەڤ پەرێستنە ژبەر هندێ دکر چونکی ئەم یێن فێربووین، یان ژبەر هندێ چونکی مە ب راستی "خۆدایێ" خۆ نیاسیە؟
پەرێستن دناڤبەرا لاساییکرن و مەعریفەتێ دا
زۆربەیا مە ژ زارۆکینیێ ڤە هاتینە فێرکرن کا دێ چەوان نڤێژێ کەین و دێ چەوان روژیێ گرین، بەلێ کێم جاران پرسیارا "بۆچی؟" و "بۆ کێ؟" ل دەف مە هاتیە دروستکرن. ئەڤ تێگەهشتنا تەقلیدی دبیتە ئەگەرێ هندێ کو مرۆڤ تووشی جۆرەکێ "سستییا روحی" ببیت. دەمێ عیبادەت تەنێ دبیتە لۆتکەیا لڤینێن جەستەیی بێی ئامادەبوونا دل و ئەقلی، مفایێ وێ یێ پەروەردەیی و روحی کێم دبیت.
نیاسینا خۆدێ: بەربانگا باوەریێ
ئیسلام نە بتنێ ئایینێ کریارێ یە، بەلکو ئایینێ "زانینێ" یە ژی. قورئانا پیرۆز د گەلەک جهان دا داخوازێ ژ مرۆڤی دکەت کو "هزر بکەت"، "تێبگەهیت" و "بزانیت".
- خودێ کیە؟ ناسینا خودێ ب رێکا ناڤ و سیفاتێن وی، ب رێکا مەزناهیا گەردوونی، و ب رێکا پەیاما وی، بنەمایێ سەرەکی یێ هەر عیبادەتەکێ یە.
- پێغەمبەر (ص) و پەیام: ناسینا پێغەمبەری نەک ب تەنێ وەک کەسایەتیەکا مێژوویی، بەلکو وەک مامۆستایەکێ روحی کو رێکا گەهشتن ب راستیێ نیشا مە ددەت.
بۆچی پتریا مە ب درستی ئیسلامێ نانیاسن؟
ئەڤە دیاردەیەکا مەترسیدارە؛ دەمێ ئەم ئیسلامێ ب رێکا "کەلتووری و جڤاکی" دناسن نەک ب رێکا "سەرچاوەیێن درست". ئەڤ چەندە دبنە ئەگەرێ هندێ کو وێنەیەکێ نەڕون و شێلی ل دەف مە دروست ببیت. زانین و مەعریفەت دبنە ئەگەر کو مرۆڤ ب "یقین" عیبادەتێ بکەت، نە بتنێ بۆ راکرنا فەرزەکێ ل سەر ملێن خۆ.
{إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ...} (فاطر: ٢٨)، (ب راستی ژ ناڤ عەبدێن خودێ، بتنێ زانا ب درستی ژ خودێ دترسن).
ئەرێ ما دەم نە هاتیە؟
بانگەوازا ڤێ گۆتارێ ئەوە کو هەر ئێک ژ مە بپرسیت: "ئەرێ ئەز کێ دپەرێسم؟". دەم هاتیە ئەم ژ بازنەیا عادات و تەقالیدان دەرکەڤین و بەرەڤ مەعریفەتێ گاڤا باڤێژین. دەمێ تو ب زانین نڤێژێ دکەی، تو دێ هەست ب کەیفخۆشیەکا جودا کەی، چونکی تو دزانی تو ل هەمبەر کێ راوەستای و تە ئارمانج ژ ڤێ راوەستانێ چیە. وەکی خۆدێ تعالی دبێژیت: {أَلَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَن تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ وَمَا نَزَلَ مِنَ الْحَقِّ...} (الحديد: ١٦).
(ما دەم نە هاتیە بۆ وان کەسێن ئیمان ئینای کو دلێن وان ل بەرامبەر زکرێ خودێ و وێ راستییا هاتییە خار بترسن و بلەرزن؟).
دەرئەنجام
عیبادەتەکێ ب زانین، گەلەک بهێزترە ژ هزار عیبادەتێن ب تەقلید. باوەرییا درست د دلێ زانینێ دا شین دبیت. وەک موسلمان، ئەرکێ مە یێ ئێکێ ئەوە ئەم ل دویڤ راستیێ بگەڕێین دا کو عیبادەتێ مە ببیتە ژێدەرێ ئارامی و بەختەوەریا مە یا راستەقینە.
نڤیسین: شەهنام عگید