نهینیا ئێشێ.. بۆچی خودێ دەستێوەردانێ ناکەت بۆ راوەستاندنا جەنگان؟

 

گۆمان تێدا نینە کو گەلەک جاران ئەڤ پرسیارا ب ژان د دلێ مەدا دهێتە پێش: بۆچی ئەڤ جەنگە ب دوماهی ناهێن؟ بۆچی مرۆڤێن بێ گونهـ دبنە قوربانی؟ و چەوا ستەمکار دهێتە هێلان کو زۆرداریێ بکەت و هەژار و مەظلوم د بن دەستێن وی دا دنالن؟

د ناڤ جەوهەرێ ئایینێ ئیسلامێ دا، خودایێ مەزن یێ "قەدیر"ە و چو تشت ل عەرد و ئەسمانان وی بێدەسەڵات ناکەن، و ب تنێ ب پەیڤا "کُن" (ببە) دشێت هەمی نەدادپەروەریێ د ئێك چرکەدا ب دوماهی بینیت. بەلێ، بلا کێمەکێ بکویراتی بیر بکەینە.. ئەرێ ئەم ل "مالا پاداشتی" نە یان ل "مەیدانا تاقیكرنێ"؟

1. نهینیا ئازادیێ و تاقیكرنێ

خودایێ مەزن د قورئانا پیرۆز دا دبێژیت: 

"الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا"

(ئەوێ مرن و ژیان ئافراندی دا ئەزمونا وە بکەت کا کیژ ژ وە یێ چاکترە د کارێ خۆ دا) 

‎ئەڤ هزره گەلەک یا كویرە؛ خودێ مەزنترین و مەترسیدارترین دیاری دایە مرۆڤی، ئەو ژی: ئازادیا بڕیاردانێ. ئەگەر خودێ هەر جار دەستێ ستەمکاری بگرت با دەمێ دهێتە سەر کارێ خراب، دا مرۆڤ بنە وەک "رۆبۆتێن" بێ ئیرادە، و دا واتا بێهنفەرهیێ (صبر)، تێکۆشان و دادپەروەریێ ژ دەست چیت. چو خەلات بێ هەلبژارتن نینن، و چو هەلبژارتن ژی بێ هەبوونا ئەگەرا خرابیێ نینن.

2. راستییا هەژینەر: ستەم ل سەر خودێ ژی یا حەرامە!

رەنگە هندەک بێژن: ئەرێ خودێ ب ستەمێ رازی دبیت؟ بەرسڤ وەک عەرد هەژینەکێ دلان ئارام دکەت؛ پێغەمبەر (سلاڤ لێ بن) ژ پەروەردگارێ خۆ د فەرموودەیەکا قودسی دا ڤەدگوهێزیت:

"يا عبادي، إني حرّمتُ الظلمَ على نفسي، وجعلتُه بينكم محرماً، فلا تظالموا"

(گەلی بەندەیێن من، من ستەم ل سەر نەفسا خۆ حەرام کرییە، و من ل ناڤبەرا وە ژی دا یا حەرام کرییە، ڤێجا ستەمێ ل ئێك نەکەن).

خودایێ پاشا و جەبار، یێ کو پرسیار ژ کارێ وی ناهێتە کرن، زاتێ خۆ یێ بلند ژ ستەمێ دویر خستییە. ئەڤ ستەما ئەم دبینین نەک ژبەر هندێ یە کو خودێ ژ بیر کرییە، بەلکی ئەڤە "مۆلەت دانە" نەک "پشت گوێ هاڤێتن".

3. بۆچی ستەمکار ناهێتە راوەستاندن بەری زۆرداریێ بکەت؟

ئەڤە پرسیارا هەرە ب زەحمەتە.. سر د وێ چەندێ دایە کو هندەک "ئەنجامێن مەزن" ژ ناڤ جەرگێ نەخۆشییان ددەرکەڤن. جاران ستەم دبیتە ئەگەرێ راپەڕینا گەلان، و جاران ژی دبیتە ئەگەرێ دیاربوونا مرۆڤێن راستگو و چەقینا وێنەیێن هەرە جوان یێن مرۆڤایەتی و قارەمانیێ.

خودێ دیمەنی هەمیێ دبینیت، بەلێ ئەم ب تنێ ژ کونا دەرزیێ ڤە دبینین. ئەو سزای پاش دئێخیت ژبەر حیکمەتەکێ کو رەنگە نوکە ئەم تێ نەگەهین، بەلێ ب یەقین ڤە دبێژیت:

"وَلَا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ غَافِلًا عَمَّا يَعْمَلُ الظَّالِمُونَ  إِنَّمَا يُؤَخِّرُهُمْ لِيَوْمٍ تَشْخَصُ فِيهِ الْأَبْصَارُ"

(و وا هزرا نەکە کو خودێ بێ ئاگەهە ژ کارێ ستەمکاران، بەلکی ئەو وان پاش دئێخیت بۆ رۆژەکێ کو چاڤ تێدا د حێبەتی دمینن).

4. ل پشت پەردەیێ.. ئەرێ چیرۆک ب دوماهی هات؟ 

ئەو دیمەنێ ئەم د جەنگان دا دبینین، نە پشکا دوماهیێ یە. ئیسلام مە ئاگەهدار دکەت کو "رۆژا ژێک جوداکرنێ" یا هەی، کو تێدا هەمی ماف دزفریت بۆ خودانێن وێ ب قەدەر گەردەلەیەکێ، و وێ رۆژێ شەهید دێ بینی کو ئەو ئیشا وی دیتی ب تنێ پرەکا کورت بوو بەرەڤ خۆشییەکا هەتا هەتایێ.

کۆمکرنا ئاخفتنێ: بێدەنگیا ئەسمانی ل هەمبەر دەستێوەردانا دەستبەجێ نە ژبەر بێدەسەڵاتیێ یە، بەلکی رێزگرتنە ل بڕیارا مرۆڤی یێ کو ستەم هەلبژارتی، و جێگیرکرنا واتا بەرپرسیاریەتیێ یە. پرسیار ئەوە: مە چ ئامادە کرییە دا کو ئەم د رێزا دادپەروەریێ دا 

بین؟

نڤيسين : هيڤی عبدالستار حسن